Voorstelling Jaarrapport 2018

  • 22 oktober 2018

PERSMEDEDELING VAN JO VANDEURZEN, VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN

22/10/2018

Bevolkingsonderzoeken naar Kanker: steeds betere kwaliteit en uitbreiding leeftijd Bevolkingsonderzoek Dikkedarmkanker

“Deelnemers aan de bevolkingsonderzoeken worden steeds sneller doorverwezen indien verder onderzoek nodig is. We blijven ons in de nabije toekomst inzetten  om de kwaliteit van de onderzoeken te verbeteren. Bovendien zullen in 2019 ook de 51- en 52-jarigen worden uitgenodigd voor het Bevolkingsonderzoek Dikkedarmkanker, en in 2020 ook de 50-jarigen. Voor het Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker zorgen we voor een strakkere opvolging van afwijkende resultaten.” Dat is de boodschap van Jo Vandeurzen, Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin bij de voorstelling die samen met het Centrum voor Kankeropsporing en Stichting Kankerregister het jaarrapport 2018 over de bevolkingsonderzoeken naar kanker voorstelde.

Minister Jo Vandeurzen: “Dankzij onze Bevolkingsonderzoeken Borst-, Dikkedarm en Baarmoederhalskanker krijgen jaarlijks meer dan 1.400.000 Vlamingen de uitnodiging om zich te laten onderzoeken. We zien dat die onderzoeken erin slagen kankers in een vroeg stadium op te sporen, zodat de mensen een betere genezingskans hebben. Maar we moeten blijven zoeken naar manieren om mensen goed te informeren en zich te laten screenen.”

De belangrijkste cijfers uit het jaarrapport vindt u onderaan dit bericht.

Bevolkingsonderzoek Borstkanker: deelnamegraad blijft stabiel, overscreening daalt en een snellere resultaatsmededeling

We streven ernaar dat tegen 2020 de totale dekkingsgraad op 75% ligt, in 2017 was dit 65,2%. Ongeveer 17% van de vrouwen nam nog nooit deel aan borstkankerscreening, ook niet buiten het bevolkingsonderzoek.

Voor vrouwen die een mammografie kregen buiten het bevolkingsonderzoek werd het uitnodigingsmoment aangepast zodat ze pas twee jaar na die mammografie een uitnodiging  kregen. Zo is het bevolkingsonderzoek erin geslaagd minder overbodige screenings (overscreening) te doen.

Directeur van het Centrum voor Kankeropsporing, Dr. Patrick Martens: “In 2017 kreeg bijna elke vrouw (90%) haar resultaat al binnen de 8 dagen in plaats van binnen de 14 dagen in 2016. Hierdoor kreeg 86% van de vrouwen binnen de maand na de screening een vervolgonderzoek (stijging met 10% t.o.v. 2016). We slagen er dus in om steeds sneller door te verwijzen of gerust te stellen.”

Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker: faalveiligheidssysteem opstarten

We streven tegen 2020 er naar dat 65% van de vrouwen van 25 tot en met 64 jaar zich driejaarlijks te laten screenen voor baarmoederhalskanker d.m.v. een uitstrijkje. In 2017 voldeed 62,2 % hier aan. Vrouwen die zich niet of niet tijdig laten screenen, maar voor wie een onderzoek wel aangewezen is, krijgen een uitnodigingsbrief.

Dr. Patrick Martens: “We zien dat nog bij te veel vrouwen met een afwijkend screeningsresultaat (mogelijk tot 20%) geen vervolgonderzoek gebeurt binnen het jaar. We starten hiervoor een faalveiligheidssysteem op waarbij huisartsen en gynaecologen in dit geval verwittigd worden dat de opvolging nog moet gebeuren.

Bevolkingsonderzoek Dikkedarmkanker: grotere totale dekking, maar deel haakt af bij herhaalde uitnodiging

Mannen en vrouwen van 53 t.e.m. 74 jaar krijgen om de 2 jaar gratis een stoelgangtest (iFOBT) thuis opgestuurd om (voorlopers van) dikkedarmkanker vroegtijdig op te sporen.

De totale dekkingsgraad is dit jaar opnieuw toegenomen naar 68,3% waarmee de gezondheidsdoelstelling van 60% tegen 2020 gehaald wordt. Maar 31,7% van de mensen neemt dus niet deel aan de vroegtijdige opsporing van dikkedarmkanker, 25% van hen heeft zelfs nog nooit deelgenomen. Het blijven herhalen van de stoelgangtest om de 2 jaar is aangeraden. In 2017 bleek dat 89,4% reeds twee opeenvolgende rondes deelnam, maar 10,6% haakt dus af bij een herhaalde uitnodiging.

De minister heeft beslist om in 2019 de 51- en 52-jarigen, en in 2020 ook de 50-jarigen uit te nodigen. De uitbreiding naar de 50-jarigen wordt dus verdergezet conform de Europese richtlijnen.

Het CvKO moet verder inzetten om het percentage zonder dekking te verlagen. Focusgroepen bij niet-deelnemers tonen aan dat niet-deelname te maken heeft met uitstelgedrag, denken dat het niet nodig is (wegens geen klachten en geen kanker in de familie) terwijl screening juist bedoeld is voor mensen zonder klachten en zonder verhoogd risico. Ook het onvoldoende geïnformeerd zijn blijkt een belangrijke reden voor niet-deelname. De grote uitdaging bestaat er in meer in te zetten op het persoonlijk en meer op maat informeren van de doelgroep en van de kwetsbare groepen in het bijzonder.


>> Voor de pers:

Dr. Patrick Martens, directeur van het Centrum voor Kankeropsporing, Tel. 0479 90 18 71

Nico Krols, woordvoerder Jo Vandeurzen, Vlaams minister van Welzijn,  Volksgezondheid en Gezin. Tel. 0476 907 972

 

Samenvatting van cijfers uit het jaarrapport

Cijfers Bevolkingsonderzoek Borstkanker

  • In 2017 werden er 396.146 brieven verstuurd.
  • Meer dan 210.000 uitgenodigde vrouwen (53,8%) lieten zich screenen met de uitnodiging.
  • Het percentage trouwe deelnemers aan twee opeenvolgende uitnodigingsronden bedraagt 86,2%, aan drie uitnodigingsronden 78,6%.
  • De totale dekkingsgraad toont dat 65,2% van de doelgroep wordt bereikt. Deze vrouwen laten zich onderzoeken in het bevolkingsonderzoek, erbuiten, of ze hoeven niet deel te nemen, bv. omdat ze in de afgelopen 10 jaar borstkanker hadden.
  • Een derde van de doelgroep (34,8%) wordt nog niet bereikt en ongeveer 17% werd nog nooit gescreend binnen of buiten het Bevolkingsonderzoek Borstkanker.
  • Het aantal deelnemers van het Bevolkingsonderzoek Borstkanker voor wie de deelname eigenlijk niet nodig was omdat ze al recent buiten het programma gescreend waren (overscreening) is aanzienlijk gedaald. Deze daling is te danken aan het gebruik van uitsluitingslijsten. In 2017 werden die lijsten voor de eerste maal gedurende het hele jaar gebruikt. In vergelijking met 2015 (het laatste jaar dat de lijsten helemaal niet gebruikt werden) worden er zo jaarlijks ongeveer 5.000 onnodige screenings vermeden.
  • 98,2% van de onderzochte vrouwen krijgt binnen 14 dagen het resultaat van het onderzoek (norm = 90%).
  • Bij 2% van de vrouwen die al eens deelnamen werd verder onderzoek aangeraden (5.1% bij vrouwen die voor de eerste keer deelnamen).

Cijfers Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker

  • In 2017 werden er 324.541 brieven verstuurd.
  • Van de volledige doelgroep laat 62,2% zich screenen, met of zonder uitnodigingbrief. De deelname daalt sterk naarmate de leeftijd stijgt. Bij de oudste leeftijdscategorie (60-64j) is deze zelfs <50% alhoewel dit de laatste jaren wel iets verbetert.
  • Slechts een minderheid van de uitstrijkjes worden afgenomen door huisartsen (15,9% t.o.v. 83,9% afgenomen door gynaecologen).
  • 7,1% van de uitstrijkjes is afwijkend.
  • De opvolgingsgraad van zowel de afwijkende screeningsstalen als voor de stalen van onvoldoende kwaliteit kan nog verbeterd worden (80,2% in 2016).
  • De incidentie van de invasieve tumoren varieert licht over de drie jaren en is het hoogst voor de leeftijdscategorieën 34-44 jaar en 45-54 jaar. De incidentie van de in situ tumoren stijgt in de loop van de periode 2013-2015. Ze is het hoogst voor de jongste leeftijdscategorie 25-34 jaar en daalt naar mate de leeftijd stijgt. In 2015 bedroeg de incidentie voor de in situ tumoren 26,1 per 10.000 voor de 25-34 jarigen versus 2,6 per 10.000 voor de 55-64 jarigen. 

Cijfers Bevolkingsonderzoek Dikkedarmkanker:

  • 686.045 personen ontvingen een stoelgangtest.
  • 51,7% van hen stuurden een staal terug.
  • Het percentage trouwe deelnemers aan twee opeenvolgende uitnodigingsronden bedraagt 89,4%, aan drie uitnodigingsronden 74,1%.
  • Het aantal nieuwe instappers (na niet deelname in vorige ronde) bedraagt 14,3%.
  • De totale dekkingsgraad bedraagt 68,3%. Dit wil zeggen dat 31,7% van de doelgroep nog niet is bereikt (waarvan 25% nooit-deelnemers zijn), rekening houdend met het aantal mannen en vrouwen dat zich laat onderzoeken buiten het bevolkingsonderzoek of niet hoeven deel te nemen, bv. wegens in behandeling.
  • Bij 5,7% (20.177 personen) bleek er te veel bloed in de stoelgang en werd een coloscopie aanbevolen.
  • Bij 83,9% van die afwijkende resultaten volgde een coloscopie (cijfers 2016, 2017 nog onvolledig). Bij 25% van de personen gebeurde dit binnen de 33 dagen.
  • 77% van de kankers gevonden door de screening hebben een vroegtijdig en dus goed behandelbaar stadium.